Sağlık Meslek Mensuplarının Serbest Meslek İcrasına İlişkin Yönetmelik Değerlendirmesi

Giriş

Sağlık Meslek Mensuplarının Serbest Meslek İcrası Hakkında Yönetmelik (“Yönetmelik”), 29.03.2025 tarihli ve 32856 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Yönetmelik; sağlık meslek mensuplarının serbest meslek icrası için açacakları sağlık meslek hizmet birimlerinin açılışı, ruhsatlandırılması, fiziki ve personel standartları, faaliyetleri, denetimleri ve kapatılmasına ilişkin usul ve esasları düzenlemektedir. Ayrıca 15.08.2025 tarihli değişiklik ile geçiş hükümlerinden biri revize edilmiştir.

Yönetmelik ile Birlikte Getirilen Düzenlemeler

Sağlık Meslek Hizmet Birimi Açılması:

Yönetmelik uyarınca sağlık meslek hizmet birimi, mesleklerini serbest olarak icra etme hak ve yetkisine sahip Türk vatandaşı sağlık meslek mensupları tarafından açılabilir. Tüzel kişilerin sağlık meslek hizmet birimi açması mümkün değildir. Bununla birlikte, aynı unvana sahip en fazla üç sağlık meslek mensubu müştereken sağlık meslek hizmet birimi açabilir. Bu durumda her bir sağlık meslek mensubu adına ayrı ruhsat belgesi düzenlenir ve her biri için ayrı uygulama odası bulunması gerekir.

Ruhsat Süreci:

Sağlık meslek hizmet birimi açılabilmesi için ruhsat belgesi alınması zorunludur. Ruhsat başvurusu ilgili il sağlık müdürlüğüne, Yönetmelik eklerinde belirtilen belgelerle yapılır. Başvuru evrakında eksiklik veya uygunsuzluk bulunması halinde bu durum başvuru sahibine 10 iş günü içinde bildirilir ve eksikliklerin giderilmesi için 30 iş günü süre verilir. Başvurunun uygun bulunması halinde ise müdürlükçe oluşturulan komisyon tarafından en geç 30 iş günü içinde yerinde inceleme yapılır. Ruhsat belgesinin düzenlenmesinden itibaren 6 ay içinde faaliyete geçmeyen birimin ruhsatı iptal edilir. Ruhsat sahibinin talebi halinde faaliyet en fazla 6 ay süreyle durdurulabilir; mücbir sebeplerin varlığı halinde ise bu süre en fazla 2 yıla kadar uzayabilir. Ayrıca faaliyet sona erdiğinde belirli belge ve arşiv kayıtlarının müdürlüğe teslim edilmesi gerekmektedir.

Devir Yasağı ve Hizmet Biriminin Taşınması:

Sağlık meslek hizmet birimi ruhsatı devredilemez. Sağlık meslek hizmet biriminin başka bir adrese taşınmak istenmesi halinde ruhsat başvuru işlemlerinin yeniden yapılması gerekir.

Fiziki Standartlar:

Yönetmelik’te sağlık meslek hizmet biriminin müstakil binada veya bina içinde bütünlük arz eden bağımsız bir bölümde kurulabileceği; tüm alanların uygun şekilde havalandırılması, aydınlatılması ve iklimlendirilmesi gerektiği düzenlenmiştir. Mekânsal standartlar bakımından, en az 10 m² uygulama odası, asgari 8 m² bekleme salonu, engelli kullanımına uygun tuvalet ve gerekli tıbbi cihaz/donanım öngörülmüştür. Odyologlar bakımından ayrıca sessiz oda/kabin zorunluluğu bulunmaktadır. Her bir sağlık meslek mensubu için en fazla iki uygulama odası bulundurulabilir; ruhsat belgesi, diplomalar ve çalışma belgeleri görünür yerde asılmalıdır. Ancak önemle belirtmek gerekir ki, Yönetmelik metninde yer alan “uygulama odası içinde lavabo bulunması zorunludur” hükmü hakkında Danıştay 10. Dairesinin 01.10.2025 tarihli kararıyla yürütmenin durdurulmasına karar verilmiştir. Bu nedenle bu hususun mevcut durumda kesin ve tartışmasız bir zorunluluk olarak ifade edilmesi isabetli olmayacaktır.

Personel Standartları:

Yönetmeliğin personel standartlarına ilişkin hükümlerinde sağlık meslek mensubunun görev ve sorumlulukları, personel çalıştırılması, çalışma belgesi düzenlenmesi, çalışma saatleri ve müdürlüğe yapılacak bildirimler ile kimlik kartı taşıma yükümlülüğü düzenlenmiştir. Ayrıca sağlık meslek mensubunun izin veya hastalık nedeniyle fiilen birimde bulunamayacağı hallerde müdürlüğe bildirim yapılması zorunludur; bu durumda ilgili sağlık meslek hizmet biriminde sağlık hizmeti sunulamaz. Müşterek açılan birimlerde ise diğer sağlık meslek mensupları kendi uygulama odalarında hizmet vermeye devam edebilir.

Hizmet Standartları:

Yönetmelik’te sağlıklı bireylere ve hastalara, yalnızca ilgili sağlık meslek mensubunun mevzuattan kaynaklanan mesleki yetkileri çerçevesinde hizmet sunulabileceği düzenlenmiştir. Hekim tarafından tanısı konulmuş ve tedavi planı veya reçetesi düzenlenmiş hastalara yönelik hizmet sunumu bakımından da özel usuller öngörülmüştür. Bu çerçevede hasta güvenliği ve mahremiyetinin korunması zorunlu olup; hekim müdahalesi ve ileri seviye tıbbi donanım gerektiren durumlarda, hayati tehlike arz eden akut veya kronik tablolarda, sistemik enfeksiyon bulgusu gösteren hallerde, tıbbi teşhis gerektiren işlemlerde ve sağlık meslek mensubunun yetki ve donanımı dışında kalan tıbbi müdahale gerektiren durumlarda sağlık hizmeti sunulamaz. Ayrıca sağlık meslek hizmet biriminde mesleğini serbest olarak icra eden sağlık meslek mensubu başka bir sağlık kuruluşunda çalışamaz. Öte yandan, Yönetmeliğin 16 ncı maddesinin ikinci fıkrasının (c) bendi hakkında da Danıştay 10. Dairesince yürütmenin durdurulması kararı verilmiştir.

İlkyardım ile Kayıt ve Arşiv:

Sağlık meslek mensuplarının Bakanlıkça belirlenen ilkyardım eğitimlerine katılması zorunludur. Sağlık meslek hizmet birimine başvuran hastalara ait veriler ile hekim tarafından oluşturulan reçete veya tedavi planı elektronik ortamda kaydedilir. Kayıt ve arşiv bakımından Bakanlığın kayıt tescil sisteminde kayıtlı bir sağlık bilgi yönetim sistemi kullanılması, kişisel sağlık verilerinin ilgili mevzuata uygun şekilde işlenmesi ve merkezi sağlık veri sistemine aktarılması zorunludur.

Tanıtım ve Tabela Standardı:

Yönetmelik kapsamında, sağlık meslek hizmet biriminin tabela ve basılı/elektronik ortam materyallerinde sağlık meslek mensubunun adı ve unvanı dışında başka bir isim, meslek adı veya uzman ibaresi kullanılamaz. Dış tabelanın ölçüsü, iç tabelalar, renk kullanımı ve yazı düzeni ayrıntılı olarak düzenlenmiştir. Ayrıca logo, yönlendirme levhaları, resmî belge formatları, kimlik kartları, bina iç ve dış görselleri ile dijital platformların Sağlık Bakanlığı Kurumsal Kimlik Kılavuzuna uygun olması gerekir.

Yasaklar:

Yönetmelik uyarınca bir sağlık meslek mensubu yalnızca bir sağlık meslek hizmet birimi açabilir; başka bir yerde birim veya şube niteliğinde faaliyet gösteremez. Sağlık meslek hizmet birimi bünyesinde başka amaca yönelik iş yeri bulunamaz; herhangi bir bölüm üçüncü kişilere kiralanamaz veya devredilemez. Mesleki yetki kapsamında kullanılan tıbbi malzeme ve ilaç listesi dışında ilaç, tıbbi malzeme, kozmetik ürün, gıda takviyesi ve benzeri ürünler bulundurulamaz veya satılamaz. Ayrıca birimde yapılamayan tıbbi işlemler nedeniyle bireyler sağlık kuruluşlarına yönlendirilemez, bu amaçla anlaşma yapılamaz ve bireylerden tetkik veya tahlil yaptırmaları istenemez. Bunun yanında, sağlık meslek mensupları kendi adlarına ruhsatlandırılmış sağlık meslek hizmet birimi olmaksızın danışmanlık, eğitim, koçluk veya başka bir ad altında sağlık hizmeti sunamaz; başka kurumlardan alınan ruhsat, yetki belgesi veya izinler ile de sağlık hizmeti veremez.

Denetim:

Sağlık meslek hizmet birimleri, yılda en az bir kere olağan denetime tabi tutulur. Ayrıca Bakanlıkça gerektiğinde tıbbi endikasyon ve uygulama denetimi yapılabilir; bu denetim e-denetim sistemi üzerinden veya yerinde gerçekleştirilebilir. Denetimler sırasında hasta sağlığını ve güvenliğini tehlikeye düşüren acil ve telafisi güç durumların tespit edilmesi halinde, eksiklik giderilinceye kadar faaliyetin Bakanlığın kararı üzerine Valilikçe durdurulması mümkündür.

Geçiş Hükümleri:

Yönetmelik’te, Yönetmelik yürürlüğe girmeden önce açılmış sağlık kabinleri ile sağlık meslek mensuplarının muhtelif adlar altında faaliyet gösterdiği iş yerleri bakımından ayrı geçiş hükümleri öngörülmüştür. Buna göre, daha önce açılmış sağlık kabinleri bakımından fiziki standartlar yönünden açılış tarihindeki mevzuat uygulanmaya devam eder; ancak diğer standartlar bakımından bu iş yerlerinin 31.12.2025 tarihine kadar Yönetmelik hükümlerine uygun hale getirilerek ruhsatlandırılması zorunludur. Muhtelif adlar altında faaliyet gösteren iş yerleri bakımından ise 15.08.2025 tarihli değişiklik sonrasında, bunların da en geç 31.12.2025 tarihine kadar Yönetmelik’e uygun hale getirilerek ruhsatlandırılması öngörülmüştür.

Sonuç ve Değerlendirme

Yönetmelik kapsamında sağlık meslek hizmeti sunan iş yerlerinin ruhsat, fiziki şartlar, personel düzeni, kayıt sistemi, tanıtım kuralları ve faaliyet sınırları bakımından ilgili mevzuata tam uyum sağlaması gerekmektedir. Bununla birlikte, geçiş hükümlerinde öngörülen 31.12.2025 tarihi artık geçmiş bulunduğundan, halen Yönetmelik’e uyum ve ruhsatlandırma işlemlerini tamamlamamış iş yerleri bakımından idari yaptırım ve kapatma riski bulunduğu dikkate alınmalıdır. Ayrıca uygulama odasında lavabo zorunluluğu ile tedavi planının zarar doğuracağı öngörülen durumlarda uygulama yapılmamasına ilişkin bazı alt bentler hakkında yürütmenin durdurulması kararları bulunduğundan, bu hususlarda metnin güncel yargısal durum gözetilerek kaleme alınması önem taşımaktadır.

                                                                                                      Saygılarımızla,

                                                                Atabay Hukuk Bürosu