İzinsiz Çalıştırılan ve Sınır Dışı Edilen Yabancılara İlişkin Çeşitli Masrafların İşverenden Tahsiline İlişkin Düzenleme
İZİNSİZ ÇALIŞTIRILAN VE SINIR DIŞI EDİLEN YABANCILARA İLİŞKİN
ÇEŞİTLİ MASRAFLARIN İŞVERENDEN TAHSİLİNE İLİŞKİN DÜZENLEME
Giriş
23 Temmuz 2025 tarihli 32964 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan ve yayım tarihinden itibaren 6 ay sonra yürürlüğe girecek ‘İzinsiz Çalıştığı İçin Haklarında Sınır Dışı Edilme Kararı Alınan Yabancıların Çeşitli Masraflarının İşverenlerinden Tahsiline Dair Yönetmelik’ (Yönetmelik), Türkiye’de kayıt dışı yabancı istihdamı ile mücadelede yeni bir aşamayı temsil etmektedir. İşbu düzenleme ile izinsiz çalıştığı tespit edilen yabancıların sınır dışı sürecinde kamuya yüklenen maliyetin işverene yansıtılması hedeflenmektedir.
Kapsam ve Uygulama Alanı
Söz konusu Yönetmelik, 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun 60. maddesi ile 6735 Uluslararası İşgücü Kanunu’nun 23. maddesine dayanılarak çıkarılmıştır. Temel amaç; çalışma izni olmadan istihdam edilen yabancıların sınır dışı süreci boyunca konaklama, sağlık, bakım ve dönüş masraflarının kamu bütçesinden değil, bu suistimale neden olan işverenlerden tahsil edilmesidir. Bu yönüyle Yönetmelik, yalnızca kayıt dışı yabancı istihdamının engellenmesine hizmet etmemekte, aynı zamanda kamu maliyetinin korunmasını ve adaletli bir yük dağılımı yapılmasını öngören düzenleyici bir işlev üstlenmeyi amaçlamaktadır.
Yönetmelik,
- Türkiye’de çalışma izni olmaksızın çalışan ve bu nedenle hakkında sınır dışı kararı alınan yabancıları,
- Bu yabancıları çalıştıran işveren veya işveren vekilini,
- Göç İdaresi Başkanlığı (Başkanlık) ve ilgili kamu kurumlarını kapsamaktadır.
Söz konusu masraflar yalnızca yabancıya değil, eş ve çocuk gibi sınır dışı işlemi birlikte yürütülen aile bireyleri için yapılan harcamaları da içerebilir.
Masrafların Kapsamı ve Maktu Tutarlar
Yönetmelik işverenden tahsil edilecek masrafları 3 ana başlık altında toplamaktadır:
- Konaklama Giderleri: Yabancıların sınır dışı edilmeden önce geri gönderme merkezinde kaldığı süre boyunca yapılan konaklama, yemek ve benzeri giderler, geri gönderme merkezinde barındırmanın günlük maliyeti, Başkanlıkça her mali yılbaşında maktu bir tutar şeklinde belirlenir.
- Sağlık Harcamaları: Yabancıya süreç boyunca kamu kurumlarınca sağlanan acil ya da zorunlu sağlık hizmetleri de işverenden tahsil edilir.
- Dönüş ve Ulaştırma Giderleri: Yabancının ülkesine gönderilmesine ilişkin uçak bileti, refakat masrafları gibi tüm dönüş giderleri kapsam dâhilindedir.
Tahsil Süreci ve İdari Usul
Yönetmelik tahsil sürecini açık ve sistematik bir şekilde düzenlemiştir. İşbu Yönetmeliğe göre yabancıdan tahsil edilemeyen masraflar Göç İdaresi Başkanlığı tarafından tespit edilip belgelendikten sonra işverene yazılı bildirim yapılır. Bu bildirimde ödeme tutarı, süre ve itiraz yolları gösterilir ve bir aylık ödeme süresi içerisinde ödeme yapılması beklenir. Bu tutarın süresi içerisinde ödenmemesi halinde borç kamu alacağına dönüşerek 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsili Usulü Hakkında Kanun’a göre takip ve tahsilat gerçekleştirilir.
Sonuç
Türkiye’de izinsiz çalıştırılan yabancılar konusu, yalnızca göç hukuku açısından değil, kamu maliyesi ve iş hukuku açısından da önem arz etmektedir. Bu yeni yönetmelik ile izinsiz çalıştırmaya ilişkin idari maliyet işverenin üzerine yüklenmiş, kamu yükü azaltılmıştır. Uygulamanın, yabancı istihdamına yönelik bilinçli bir yaklaşım ve daha düzenli bir iş gücü piyasası oluşturacağı öngörülmektedir.
Saygılarımızla,
Atabay Hukuk Bürosu